PPIs και άνοια

Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται για παθήσεις του ανώτερου πεπτικού σωλήνα σχετίζονται με την εμφάνιση άνοιας;
Ε. Τσιρώνη, Επιμελήτρια Α’ Γαστρεντερολόγος, ΕΑΝΠ Μεταξά.
Πηγές: Jama Neurology, Medscape
Πρόσφατη δημοσιευμένη μελέτη στο περιοδικό Jama Neurology ανακοίνωσε την πιθανή συσχέτιση των αναστολέων αντλίας πρωτονίων (PPI's – φάρμακα που χρησιμοποιούνται ευρέως στην αντιμετώπιση της γαστροοισοφαγικής παλινδρόμησης, του πεπτικού έλκους, της δυσπεψίας και της πρόληψης αιμορραγίας σε ασθενείς υψηλού κινδύνου) με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Η άνοια προσβάλλει σημαντικό αριθμό ατόμων (υπολογίζεται ότι 35 εκ. άνθρωποι στον κόσμο πάσχουν από άνοια) και ο ρυθμός αυξάνεται συνεχώς.


Η επιστημονική βάση για την πραγματοποίηση της μελέτης επήλθε μετά από μελέτες σε ποντίκια που έδειξαν ότι ίσως τα PPI's να σχετίζονται με την εναπόθεση πλάκας αμυλοειδούς στον εγκέφαλο, γεγονός που φαίνεται να σχετίζεται με την εμφάνιση νόσου Alzheimer.
Οι συγγραφείς του άρθρου υποστηρίζουν ότι υπάρχει μία «αδύναμη» συσχέτιση μεταξύ της χρήσης PPI και την εμφάνιση της άνοιας. Στη μελέτη συμμετείχαν 73679 άτομα ηλικίας >75 ετών χωρίς άνοια κατά την έναρξη της παρακολούθησης. Στη διάρκεια 11 ετών παρακολούθησης, 2950 άτομα που λάμβαναν συστηματικά PPI, παρουσίασαν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας συγκριτικά με άτομα που δεν λαμβάναν PPI (HR 1.44 - 44% μεγαλύτερη πιθανότητα συγκριτικά με κάποιον που δεν λαμβάνει PPI). Ο κίνδυνος μεταξύ ανδρών και γυναικών με τη χρήση PPI αναφέρεται ως παρόμοιος (μικρή υπεροχή των ανδρών). Από όλους τους ασθενείς όμως μόνο 2.7% παρουσίασαν νόσο Alzheimer.
Στην ιατρική κοινότητα υπήρξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα αποτελέσματα, αναδεικνύεται όμως πως υπήρξαν αρκετά μεθοδολογικά λάθη στο σχεδιασμό της μελέτης, γεγονός που δεν επιτρέπει ασφαλή συμπεράσματα και κυρίως δεν επιτρέπει την αλλαγή τής μέχρι τώρα τακτικής στην αντιμετώπιση των νοσημάτων του ανώτερου πεπτικού. Για παράδειγμα, αν και οι συγγραφείς έλαβαν υπόψιν παράγοντες κινδύνου για την εμφάνιση της άνοιας, όπως η ηλικία, το φύλο, η πολυφαρμακία, το ιστορικό ισχαιμικής καρδιοπάθειας, αγγειακού εγκεφαλικού επεισοδίου, κατάθλιψης και διαβήτη, ωστόσο δεν έλαβαν υπόψιν άλλους γνωστούς και σημαντικούς παράγοντες κινδύνου όπως η κατάχρηση αλκοόλ, η υπέρταση και το οικογενειακό ιστορικό άνοιας. Επιπλέον ο καθορισμός του είδους της άνοιας εγείρει αντιρρήσεις, ενώ η εμφάνιση νόσου Alzheimer σε πολύ μικρό ποσοστό ασθενών δεν επιτρέπει την ενοχοποίηση των PPI’s χωρίς περαιτέρω έρευνα. Επίσης δεν έχει καθορισθεί εάν υπάρχει δοσοεξαρτώμενη ή χρονοεξαρτώμενη συσχέτιση.
Σίγουρα κρίνεται απαραίτητο να πραγματοποιηθούν περισσότερες μελέτες για να αποδειχθεί ή όχι η συσχέτιση της άνοιας με τη λήψη PPI. Προς το παρόν οι ασθενείς θα πρέπει να λαμβάνουν το φάρμακο σύμφωνα πάντα με τις οδηγίες του ιατρού τους, καθώς η σωστή λήψη μπορεί να προλάβει μείζονες επιπλοκές από το πεπτικό (όπως οισοφαγίτιδα, οισοφάγο Barrett, αιμορραγία) που θα μπορούσαν να εμφανισθούν στο άμεσο μέλλον και να θέσουν σε κίνδυνο την υγεία του ασθενούς. Εντούτοις, όπως και με όλα τα φάρμακα συνιστάται η αποφυγή άσκοπης χρήσης του, καθώς έχει παρατηρηθεί πολλοί ασθενείς να λαμβάνουν PPI χωρίς να υπάρχει σαφής ένδειξη.